Có những thay đổi của cơ thể rất dễ bị bỏ qua vì chúng không gây đau, không sốt cao, không làm người ta phải dừng lại ngay lập tức. Đổ mồ hôi là một trong số đó. Chúng ta quen với việc mồ hôi xuất hiện sau khi chạy bộ, làm việc nặng, trời nóng hoặc trong những ngày căng thẳng. Nó quen thuộc đến mức hiếm ai nghĩ rằng một ngày nào đó, chính thứ bình thường ấy lại có thể trở thành một tín hiệu đáng chú ý của sức khỏe.
Cho đến khi có người bắt đầu nhận ra mình thức dậy lúc nửa đêm với áo ướt lưng. Có người phải đổi áo ngủ vì cảm giác lạnh và ẩm. Có người tỉnh dậy thấy ga giường hơi ướt dù phòng không nóng, điều hòa vẫn mở như mọi hôm. Ban đầu, hầu hết đều tự giải thích rất hợp lý: chắc tại thời tiết oi bức, do chăn dày, do phòng bí hoặc có thể mình mệt quá. Nhưng rồi chuyện ấy lặp lại nhiều đêm liên tiếp, và câu hỏi bắt đầu xuất hiện: vì sao cơ thể lại tiết nhiều mồ hôi như vậy khi đang nghỉ ngơi?
Mồ hôi vốn là một cơ chế cực kỳ thông minh. Cơ thể con người gần như luôn cố gắng giữ nhiệt độ ổn định trong một khoảng rất hẹp. Khi nhiệt độ tăng lên, tuyến mồ hôi hoạt động để làm mát thông qua sự bay hơi. Đây là lý do chúng ta đổ mồ hôi khi vận động, sốt hoặc ở môi trường nóng. Nhưng nếu cơ thể bắt đầu tiết mồ hôi quá mức trong những hoàn cảnh không hợp lý, đặc biệt vào ban đêm, y học thường xem đó là một dấu hiệu đáng để chú ý hơn là một chuyện vặt.
Điều đầu tiên cần phân biệt là đổ mồ hôi nhiều và mồ hôi đêm bất thường không hoàn toàn giống nhau. Có những người vốn cơ địa tiết mồ hôi nhiều từ nhỏ. Họ dễ ra mồ hôi tay, chân hoặc vùng nách mỗi khi hồi hộp hay thời tiết nóng. Đây thường là đặc điểm sinh lý hơn là bệnh lý. Nhưng mồ hôi đêm, đặc biệt khi xuất hiện mới đây, tăng dần hoặc đủ nhiều để làm ướt quần áo và ga giường, lại phản ánh một vấn đề rất khác.
Một trong những nguyên nhân phổ biến nhất của mồ hôi đêm là nhiễm trùng kéo dài. Khi hệ miễn dịch hoạt động chống lại vi khuẩn hoặc virus, cơ thể liên tục điều chỉnh nhiệt độ. Có những bệnh gây sốt không quá rõ rệt vào ban ngày nhưng lại làm thân nhiệt dao động mạnh về đêm, dẫn đến tình trạng vã mồ hôi lúc ngủ. Trong chuyên ngành hô hấp, đây là điều rất quen thuộc với những bệnh như lao. Điều đáng chú ý là nhiều người mắc lao không đến khám vì ho quá nhiều hay ho ra máu như suy nghĩ phổ biến. Họ chỉ kể rằng dạo gần đây người cứ mệt hơn, hơi ăn kém, sốt nhẹ về chiều và đặc biệt là đêm hay vã mồ hôi đến mức phải thay áo. Những tín hiệu nhỏ, riêng lẻ, đôi khi tưởng không liên quan, nhưng ghép lại lại thành một câu chuyện khá điển hình.
Không chỉ nhiễm trùng, hệ nội tiết cũng có thể khiến cơ thể “đổ mồ hôi nhiều hơn mức cần thiết”. Tuyến giáp hoạt động quá mức, thay đổi hormone ở phụ nữ tiền mãn kinh hoặc các rối loạn chuyển hóa có thể khiến người bệnh cảm thấy nóng bừng, dễ ra mồ hôi dù người khác trong cùng không gian vẫn thấy bình thường. Có những người mô tả cảm giác cơ thể như luôn “chạy nhanh hơn mức cần thiết”, tim đập nhanh hơn, dễ hồi hộp và ngủ không sâu. Đôi khi, mồ hôi chỉ là phần nổi của một thay đổi sinh học đang diễn ra bên trong.
Một nguyên nhân khác rất thường gặp nhưng ít được để ý là stress và lo âu kéo dài. Cơ thể con người phản ứng với căng thẳng bằng cách kích hoạt hệ thần kinh giao cảm, thứ khiến tim đập nhanh hơn, hơi thở thay đổi và tuyến mồ hôi hoạt động mạnh hơn. Có những người áp lực kéo dài đến mức ngay cả khi ngủ, cơ thể vẫn không thật sự “nghỉ”. Họ thức dậy giữa đêm, người ẩm mồ hôi, giấc ngủ chập chờn và sáng dậy vẫn cảm giác như chưa hồi phục năng lượng.
Nhưng có lẽ điều khiến nhiều người lo lắng nhất vẫn là câu hỏi: mồ hôi đêm có liên quan đến ung thư không? Điều cần nói rất rõ là đa số trường hợp đổ mồ hôi nhiều không phải ung thư. Tuy nhiên, trong y học ung thư, mồ hôi đêm kéo dài là một triệu chứng không nên bỏ qua, đặc biệt khi đi cùng sụt cân không chủ ý, sốt âm ỉ, nổi hạch hoặc mệt mỏi kéo dài. Điều đáng chú ý là một số bệnh lý ác tính không gây đau ngay từ đầu. Cơ thể đôi khi chỉ thay đổi bằng những tín hiệu rất kín đáo như ăn kém hơn, ngủ không ngon hoặc thức dậy nhiều đêm với cảm giác người ướt mồ hôi bất thường.
Điều thú vị về cơ thể là nó hiếm khi gửi tín hiệu theo kiểu “bật công tắc”. Đa số thay đổi diễn ra chậm rãi. Hôm nay chỉ hơi nóng hơn một chút. Tuần sau bắt đầu thấy dễ đổ mồ hôi hơn. Một tháng sau mới nhận ra mình đã phải đổi áo ngủ vài lần mỗi tuần. Vì mọi thứ xảy ra quá từ từ nên não bộ rất dễ thích nghi và xem đó là bình thường mới.
Vì vậy mà trong việc tự khám cơ thể, hãy để ý xem mồ hôi này có còn giống trước không. Nó có xuất hiện trong hoàn cảnh hợp lý không. Có mới xuất hiện gần đây không. Có đủ nhiều để làm gián đoạn giấc ngủ không. Và quan trọng hơn cả, nó có đi cùng những thay đổi khác của cơ thể hay không.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét