Trong nhiều năm, chỉ cần nhắc đến hai chữ "ung thư", rất nhiều người sẽ nghĩ ngay đến cái chết. Không ít bệnh nhân bật khóc ngay trong phòng khám khi nghe bác sĩ thông báo kết quả sinh thiết khẳng định chẩn đoán ung thư. Có gia đình giấu bệnh vì sợ người thân suy sụp tinh thần. Thậm chí vẫn còn những người từ chối điều trị chỉ vì tin rằng ung thư trước sau gì cũng không thể chữa khỏi. Quan niệm này từng có cơ sở vào thời điểm y học còn rất hạn chế. Nhưng nếu vẫn giữ suy nghĩ đó ở thời điểm hiện nay thì chúng ta đã bỏ qua rất nhiều thành tựu quan trọng của y học hiện đại.
Trước hết cần khẳng định rằng ung thư là một nhóm bệnh nghiêm trọng. Tế bào ung thư có khả năng phát triển không kiểm soát, xâm lấn các cơ quan xung quanh và di căn đến nhiều vị trí khác trong cơ thể. Nếu không được điều trị, nhiều loại ung thư sẽ tiếp tục tiến triển và cuối cùng đe dọa tính mạng người bệnh. Điều này hoàn toàn khác với nhiều bệnh lý lành tính có thể tự khỏi hoặc chỉ cần điều trị đơn giản. Vì vậy, không nên xem nhẹ ung thư cũng không nên trì hoãn việc khám và điều trị chỉ vì chưa thấy triệu chứng nặng.
Tuy nhiên, nghiêm trọng không đồng nghĩa với vô vọng. Thực tế hiện nay có rất nhiều bệnh ung thư có thể điều trị khỏi nếu được phát hiện ở giai đoạn sớm. Ung thư tuyến giáp thể nhú là một ví dụ điển hình. Sau phẫu thuật và điều trị theo đúng chỉ định, đa số người bệnh có tiên lượng rất tốt và tuổi thọ gần như không khác biệt đáng kể so với người không mắc bệnh. Ung thư tinh hoàn cũng là một trong những bệnh ung thư có tỷ lệ chữa khỏi rất cao, kể cả ở một số trường hợp đã di căn nếu được điều trị đúng phác đồ. Ung thư cổ tử cung khi được phát hiện từ giai đoạn tiền ung thư hoặc giai đoạn rất sớm cũng có thể điều trị hiệu quả và giúp người bệnh tiếp tục có một cuộc sống bình thường.
Ngay cả với những loại ung thư vốn được xem là nguy hiểm như ung thư vú hay ung thư đại trực tràng, tiên lượng cũng đã thay đổi rất nhiều trong vài thập kỷ qua. Một phụ nữ được phát hiện ung thư vú khi khối u còn nhỏ, chưa di căn hạch hoặc chỉ di căn rất hạn chế có cơ hội điều trị khỏi rất cao nhờ sự phối hợp giữa phẫu thuật, xạ trị, hóa trị, nội tiết và điều trị nhắm trúng đích tùy từng đặc điểm sinh học của khối u. Đối với ung thư đại trực tràng, nếu khối u còn khu trú trong thành ruột và chưa di căn xa, phẫu thuật triệt căn kết hợp điều trị bổ trợ khi cần thiết có thể mang lại kết quả rất khả quan.
Ngay cả khi bệnh không còn ở giai đoạn có thể chữa khỏi hoàn toàn, điều đó cũng không đồng nghĩa với việc không còn gì để làm. Đây là điểm mà rất nhiều người vẫn chưa hiểu đúng. Mục tiêu điều trị ung thư không phải lúc nào cũng chỉ là chữa khỏi. Trong nhiều trường hợp, mục tiêu là kiểm soát bệnh, kéo dài thời gian sống và duy trì chất lượng cuộc sống tốt nhất có thể. Rất nhiều bệnh nhân vẫn tiếp tục làm việc, chăm sóc gia đình, đi du lịch và sinh hoạt gần như bình thường trong nhiều năm sau khi được chẩn đoán ung thư.
Ung thư phổi là một ví dụ rất rõ cho sự thay đổi của y học hiện đại. Trước đây, khi bệnh đã di căn, lựa chọn điều trị chủ yếu là hóa trị với hiệu quả còn hạn chế. Ngày nay, nhiều bệnh nhân ung thư phổi không tế bào nhỏ mang đột biến EGFR, ALK, ROS1, MET hoặc một số đột biến khác có thể được điều trị bằng thuốc nhắm trúng đích. Những thuốc này tác động trực tiếp vào bất thường di truyền của tế bào ung thư nên hiệu quả cao hơn ở đúng nhóm bệnh nhân phù hợp và thường giúp kiểm soát bệnh trong thời gian dài. Đối với những bệnh nhân có biểu hiện PD-L1 cao hoặc đáp ứng các tiêu chuẩn nhất định, liệu pháp miễn dịch cũng đã mở ra thêm nhiều cơ hội mà trước đây chưa từng có.
Những tiến bộ tương tự cũng đang diễn ra ở nhiều bệnh ung thư khác. Bệnh nhân ung thư hắc tố da giai đoạn tiến xa hiện nay có tiên lượng tốt hơn rất nhiều so với hai mươi năm trước nhờ các thuốc miễn dịch. Một số bệnh nhân ung thư vú có biểu hiện quá mức HER2 được điều trị bằng thuốc nhắm trúng đích với hiệu quả vượt xa hóa trị đơn thuần. Nhiều bệnh nhân mắc bệnh bạch cầu mạn dòng tủy hiện nay có thể sống hàng chục năm nhờ các thuốc ức chế tyrosine kinase và vẫn duy trì công việc cũng như cuộc sống gần như bình thường.
Sở dĩ nhiều người vẫn nghĩ ung thư là án tử vì họ thường chỉ nhớ đến những trường hợp đáng tiếc trong quá khứ. Ít ai biết đến hàng triệu bệnh nhân đã điều trị thành công và trở lại cuộc sống bình thường. Nhiều người trong số họ vẫn đi làm mỗi ngày, vẫn chăm sóc con cái, vẫn tham gia các hoạt động thể thao và chỉ cần tái khám định kỳ theo hướng dẫn của bác sĩ. Khi ung thư được phát hiện sớm và điều trị đúng, rất nhiều người sẽ không còn mang hình ảnh của một bệnh nhân ung thư như chúng ta vẫn thường tưởng tượng.
Điều đáng tiếc là nỗi sợ đôi khi lại trở thành rào cản lớn nhất. Có những người phát hiện khối u ở giai đoạn còn rất sớm nhưng từ chối phẫu thuật vì quá sợ hãi. Có người bỏ dở hóa trị để chuyển sang các phương pháp chưa được chứng minh như uống nước kiềm, uống chanh muối liều cao, uống thuốc truyền miệng, nhịn ăn kéo dài hoặc chỉ sử dụng thực phẩm chức năng. Đến khi quay trở lại bệnh viện, khối u đã tiến triển sang giai đoạn muộn và cơ hội điều trị triệt căn (điều trị khỏi) không còn nữa. Trong những trường hợp đó, điều khiến bệnh trở nên nguy hiểm hơn không chỉ là bản thân ung thư mà còn là sự chậm trễ trong điều trị.
Điều quan trọng nhất mà mỗi người cần ghi nhớ là tiên lượng của ung thư phụ thuộc vào rất nhiều yếu tố. Đó là loại ung thư, giai đoạn bệnh, đặc điểm sinh học của khối u, tuổi của người bệnh, các bệnh lý đi kèm và khả năng đáp ứng với từng phương pháp điều trị. Không thể lấy câu chuyện của một người mắc ung thư tụy giai đoạn muộn để kết luận về tiên lượng của một người khác vừa được phát hiện ung thư tuyến giáp giai đoạn sớm. Cũng không thể dự đoán tương lai của một bệnh nhân ung thư phổi chỉ dựa trên kinh nghiệm của nhiều năm trước khi mà các thuốc nhắm trúng đích và miễn dịch trị liệu còn chưa ra đời.
Ngày nay, điều mà bác sĩ mong muốn nhất sau khi thông báo chẩn đoán không phải là người bệnh ghi nhớ mình mắc ung thư, mà là người bệnh hiểu mình đang mắc loại ung thư nào, ở giai đoạn nào và có những lựa chọn điều trị gì. Khi có đủ thông tin, bệnh nhân sẽ đưa ra quyết định dựa trên khoa học thay vì dựa trên nỗi sợ.
Ung thư không phải là án tử được tuyên ngay tại thời điểm chẩn đoán. Đó là một căn bệnh nghiêm trọng cần được điều trị nghiêm túc, nhưng cũng là lĩnh vực mà y học đang tiến bộ với tốc độ rất nhanh. Mỗi năm đều có thêm những phương pháp điều trị mới, những thuốc mới và những bằng chứng mới giúp nhiều bệnh nhân sống lâu hơn, sống khỏe hơn và trong không ít trường hợp là khỏi bệnh hoàn toàn. Điều quan trọng không phải là tuyệt vọng khi nghe đến hai chữ "ung thư", mà là tìm đến cơ sở y tế có chuyên môn, được chẩn đoán chính xác và bắt đầu điều trị càng sớm càng tốt. Bởi trong cuộc chiến với ung thư, hy vọng không đến từ những lời động viên suông mà đến từ kiến thức đúng, sự tiến bộ của y học và quyết tâm đồng hành của cả người bệnh lẫn đội ngũ điều trị.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét