Rất nhiều người trẻ cho rằng ung thư là căn bệnh của tuổi già. Họ tin rằng chỉ cần còn ở tuổi hai mươi hoặc ba mươi thì gần như không cần nghĩ đến nguy cơ mắc bệnh. Chính suy nghĩ đó khiến không ít người chủ quan khi cơ thể xuất hiện những dấu hiệu bất thường. Có người ho kéo dài nhiều tháng nhưng chỉ nghĩ mình bị viêm họng. Có người đi ngoài ra máu lại cho rằng đó chỉ là bệnh trĩ. Có phụ nữ sờ thấy khối cứng ở vú nhưng trì hoãn việc khám vì cho rằng ung thư vú chỉ gặp ở người lớn tuổi. Thực tế, tuổi trẻ không phải là tấm lá chắn tuyệt đối trước ung thư.
Nếu nhìn trên toàn bộ dân số, phần lớn bệnh nhân ung thư vẫn là người trung niên và người cao tuổi. Điều này đã được giải thích ở bài trước khi chúng ta tìm hiểu về quá trình tích lũy đột biến trong nhiều năm. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc người trẻ không mắc ung thư. Trong thực hành lâm sàng, bác sĩ vẫn gặp những bệnh nhân mới ngoài hai mươi tuổi mắc ung thư tuyến giáp, ung thư tinh hoàn hoặc bệnh bạch cầu cấp. Có những phụ nữ ba mươi lăm tuổi được chẩn đoán ung thư vú. Có những người chưa đến bốn mươi tuổi phát hiện ung thư đại trực tràng khi đi nội soi vì tình trạng đi ngoài ra máu kéo dài. Mỗi trường hợp đều là lời nhắc nhở rằng tuổi tác chỉ làm thay đổi xác suất mắc bệnh chứ không quyết định một người có mắc ung thư hay không.
Một trong những bệnh ung thư thường gặp ở người trẻ là ung thư tuyến giáp. Đây cũng là loại ung thư có tiên lượng khá tốt nếu được phát hiện sớm và điều trị đúng. Phần lớn người bệnh đến khám vì tình cờ sờ thấy một khối nhỏ ở vùng cổ hoặc phát hiện nhân giáp khi siêu âm sức khỏe định kỳ. Không phải mọi nhân tuyến giáp đều là ung thư nhưng bất kỳ khối bất thường nào cũng cần được bác sĩ đánh giá để quyết định có cần theo dõi hay sinh thiết hay không.
Ở nam giới trẻ tuổi, ung thư tinh hoàn là bệnh cần được biết đến nhiều hơn. Bệnh thường gặp ở độ tuổi từ mười lăm đến ba mươi lăm. Nhiều bệnh nhân chỉ phát hiện khi thấy một bên tinh hoàn to hơn bình thường hoặc xuất hiện khối cứng không đau. Vì tâm lý e ngại, không ít người trì hoãn việc đi khám trong nhiều tháng. Điều đáng mừng là nếu được phát hiện sớm, ung thư tinh hoàn có tỷ lệ điều trị thành công rất cao và nhiều bệnh nhân vẫn có thể có cuộc sống cũng như khả năng sinh sản bình thường sau điều trị phù hợp.
Ung thư vú cũng không phải chỉ là bệnh của phụ nữ sau mãn kinh. Mặc dù nguy cơ tăng theo tuổi nhưng bệnh vẫn có thể gặp ở phụ nữ trẻ, đặc biệt ở những người mang đột biến gen BRCA1 hoặc BRCA2 hay có tiền sử gia đình mắc ung thư vú và ung thư buồng trứng. Một khối cứng ở vú, thay đổi hình dạng núm vú, da vú dày lên hoặc tiết dịch bất thường đều là những dấu hiệu cần được thăm khám thay vì chờ đợi xem khối u có tự biến mất hay không.
Trong vài năm gần đây, nhiều nghiên cứu trên thế giới cũng ghi nhận số trường hợp ung thư đại trực tràng ở người dưới năm mươi tuổi có xu hướng tăng lên. Nguyên nhân vẫn đang được nghiên cứu nhưng nhiều giả thuyết cho rằng chế độ ăn nhiều thịt chế biến sẵn, ít chất xơ, béo phì, ít vận động, rối loạn hệ vi sinh đường ruột và một số yếu tố môi trường có thể góp phần làm thay đổi nguy cơ mắc bệnh. Điều này không có nghĩa mọi người trẻ đều cần nội soi đại trực tràng, nhưng nó nhắc nhở rằng các triệu chứng như đi ngoài ra máu, thay đổi thói quen đại tiện kéo dài, đau bụng không rõ nguyên nhân hoặc sụt cân không chủ ý cần được đánh giá cẩn thận thay vì quy hết cho bệnh trĩ hoặc rối loạn tiêu hóa.
Ung thư phổi cũng có thể gặp ở người trẻ dù tỷ lệ thấp hơn nhiều so với người lớn tuổi. Đặc biệt, trong thực hành ung thư hiện nay, không hiếm gặp những bệnh nhân nữ chưa từng hút thuốc lá nhưng mắc ung thư phổi không tế bào nhỏ do mang các đột biến như EGFR, ALK hoặc ROS1. Những trường hợp này cho thấy hút thuốc lá là yếu tố nguy cơ rất quan trọng nhưng không phải là nguyên nhân duy nhất gây ung thư phổi. Vì vậy, tình trạng ho kéo dài, ho ra máu, đau ngực hoặc khó thở không rõ nguyên nhân vẫn cần được khám đầy đủ dù người bệnh còn trẻ và chưa từng hút thuốc.
Điều khiến nhiều người băn khoăn là vì sao người trẻ vẫn có thể mắc ung thư khi thời gian tích lũy đột biến còn ngắn. Câu trả lời nằm ở nhiều yếu tố khác nhau. Một số người mang sẵn các đột biến di truyền làm tăng nguy cơ mắc bệnh. Một số trường hợp liên quan đến nhiễm virus như virus HPV trong ung thư cổ tử cung hoặc virus viêm gan B trong ung thư gan. Một số bệnh xuất hiện do những đột biến đặc biệt xảy ra sớm trong cuộc đời mà đến nay khoa học vẫn chưa thể giải thích hoàn toàn. Ngoài ra, sự thay đổi về môi trường sống, chế độ ăn, tình trạng béo phì và lối sống ít vận động cũng đang được nghiên cứu như những yếu tố góp phần làm gia tăng một số bệnh ung thư ở người trẻ.
Tuy nhiên, việc biết rằng người trẻ vẫn có thể mắc ung thư không nên khiến chúng ta sống trong lo lắng. Điều quan trọng là nhìn nhận nguy cơ một cách đúng đắn. Đa số người trẻ sẽ không mắc ung thư trong suốt nhiều năm đầu của cuộc đời. Vì vậy, không cần thực hiện hàng loạt xét nghiệm hoặc chụp chiếu chỉ vì lo sợ. Điều cần thiết hơn là duy trì lối sống lành mạnh, không hút thuốc lá, hạn chế rượu bia, tiêm vắc xin viêm gan B và vắc xin HPV đúng khuyến cáo, duy trì cân nặng hợp lý và đi khám khi có triệu chứng bất thường kéo dài.
Một sai lầm khác cũng khá phổ biến là cho rằng chỉ cần không đau thì chắc chắn không phải ung thư. Thực tế, rất nhiều bệnh ung thư giai đoạn sớm gần như không gây đau. Ung thư vú thường được phát hiện qua một khối cứng không đau. Ung thư đại trực tràng giai đoạn đầu có thể chỉ biểu hiện bằng thiếu máu hoặc đi ngoài ra máu với lượng rất ít. Ung thư tuyến giáp nhiều khi chỉ là một nhân nhỏ ở vùng cổ. Chính vì vậy, việc lắng nghe những thay đổi của cơ thể và khám đúng chuyên khoa khi có dấu hiệu bất thường luôn quan trọng hơn việc tự trấn an rằng mình còn trẻ nên sẽ không mắc bệnh.
Tuổi trẻ là một lợi thế vì cơ thể còn khỏe mạnh và khả năng đáp ứng điều trị thường tốt hơn khi bệnh được phát hiện sớm. Nhưng tuổi trẻ không phải là giấy chứng nhận miễn nhiễm với ung thư. Hiểu được điều này giúp chúng ta tránh cả hai thái cực. Không chủ quan vì nghĩ mình còn trẻ và cũng không hoang mang vì cho rằng bất kỳ triệu chứng nào cũng là ung thư. Kiến thức đúng sẽ giúp mỗi người biết khi nào cần yên tâm và khi nào cần đến gặp bác sĩ để được thăm khám kịp thời.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét