“BỎ ĐÓI” KHỐI U – KHI NIỀM TIN MÙ QUÁNG TRỞ THÀNH BẢN ÁN CHO NGƯỜI BỆNH UNG THƯ

Những ngày gần đây, bài đăng trên fanpage Thông tin Chính phủ về một người đàn ông mắc u tụy đã gây xôn xao dư luận. Không phải vì một phương pháp điều trị kỳ diệu, mà vì một lựa chọn đầy tuyệt vọng: tuyệt thực suốt 3 tuần để “bỏ đói” khối u.

Kết quả thật đau lòng: Khối u không hề thay đổi, trong khi người bệnh sụt 14 kg, rơi vào tình trạng suy kiệt nghiêm trọng, suýt đánh mất cơ hội điều trị vì thể trạng không còn đủ để tiếp cận các phương án y khoa chuẩn mực.

Câu chuyện này không phải cá biệt. Những dòng bình luận bên dưới bài viết cho thấy một thực tế nhức nhối hơn nhiều: Rất nhiều người bệnh ung thư tại Việt Nam đang đặt cược mạng sống của mình vào các phương pháp phi khoa học như nhịn ăn, uống nước kiềm, thuốc nam truyền miệng, nước chanh muối, bơ thực vật, thực dưỡng cực đoan, hay các “liệu pháp thanh lọc” không hề có bằng chứng.

Vấn đề không nằm ở sự thiếu hiểu biết đơn thuần. Vấn đề nằm ở nỗi sợ hãi, sự tuyệt vọng, và khoảng trống thông tin y khoa đúng đắn mà các phương pháp không chính thống đã lợi dụng.

1. TÂM LÝ “CÒN NƯỚC CÒN TÁT” – MẢNH ĐẤT MÀU MỠ CỦA GIẢ KHOA HỌC

Khi một người được chẩn đoán nghi ngờ ung thư, đặc biệt là các bệnh có tiên lượng nặng như u tụy, tâm lý chung thường là: Sợ hãi, hoang mang, mất niềm tin, tìm kiếm phép màu. Trong trạng thái đó, bất kỳ lời hứa nào mang lại hy vọng cũng trở nên hấp dẫn, kể cả khi nó thiếu cơ sở khoa học. Những câu nói như: “Tây y chỉ chữa triệu chứng”, “Ung thư là do ăn uống sai”, “Khối u sống nhờ đường, bỏ ăn là nó chết”, “Bác sĩ không muốn bạn khỏi” … dễ dàng đánh trúng tâm lý người bệnh và gia đình.

Điều đáng nói là, những lời này thường đến từ người không chịu bất kỳ trách nhiệm nào nếu người bệnh diễn biến nặng hơn.

2. “BỎ ĐÓI” KHỐI U – MỘT NGỤY BIỆN NGHE CÓ VẺ HỢP LÝ

Ý tưởng “bỏ đói khối u” thường dựa trên một suy luận rất đơn giản: Ung thư cần dinh dưỡng → không ăn thì ung thư sẽ chết. Nghe có vẻ logic. Nhưng sinh học ung thư không vận hành theo logic đời thường.

Sự thật khoa học là: Tế bào ung thư không chỉ dùng glucose, chúng có thể sử dụng acid béo, tận dụng protein từ cơ thể người bệnh, thay đổi con đường chuyển hóa để tồn tại, trong khi đó, cơ thể người bệnh thì không thể “thích nghi” theo cách đó.

Kết quả của nhịn ăn kéo dài là: mất khối cơ, suy dinh dưỡng, suy giảm miễn dịch, rối loạn điện giải, suy gan, suy thận, không đủ thể trạng để phẫu thuật, hóa trị, xạ trị hay điều trị nhắm trúng đích. Ung thư chưa chết, nhưng người bệnh thì đang bị “ăn mòn” từng ngày.

3. UNG THƯ KHÔNG CHỈ LÀ KHỐI U – ĐÓ LÀ BỆNH CỦA TOÀN CƠ THỂ

Một sai lầm phổ biến là coi ung thư chỉ là “một cục u” cần loại bỏ. Thực tế, ung thư là bệnh lý toàn thân, ảnh hưởng đến: chuyển hóa, hệ miễn dịch, nội tiết, tình trạng viêm mạn tính. Người bệnh ung thư rất dễ rơi vào hội chứng suy mòn do ung thư (cancer cachexia) – một tình trạng: sụt cân không hồi phục, mất cơ, suy kiệt, không đáp ứng điều trị

Nhịn ăn, thực dưỡng cực đoan hay các “liệu pháp thanh lọc” chỉ làm hội chứng này đến sớm hơn và nặng hơn.

4. KHI “THUỐC NAM – NƯỚC KIỀM – CHANH MUỐI ...” TRỞ THÀNH CON DAO HAI LƯỠI

Không ít người phản biện rằng: “Uống thuốc nam, nước kiềm thì có hại gì đâu?”

Câu trả lời là: có – và rất nhiều.

Những nguy cơ thường gặp: chậm trễ chẩn đoán và điều trị chuẩn, tương tác nguy hiểm với thuốc điều trị ung thư, nhiễm độc gan, thận, nhiễm trùng do chế phẩm không kiểm soát, mất “thời điểm vàng” điều trị.

Rất nhiều bệnh nhân đến viện khi: khối u đã tiến triển, thể trạng không còn cho phép can thiệp, cơ hội điều trị chỉ còn mang tính giảm nhẹ. Lúc đó, khoa học không còn bất lực – mà là đã bị tước mất cơ hội can thiệp đúng lúc.

5. CÂU CHUYỆN CA BỆNH U TỤY – MỘT BÀI HỌC ĐẮT GIÁ

Trở lại câu chuyện người bệnh u tụy trong bài đăng của Thông tin Chính phủ. Điều đáng quý không chỉ là kỹ thuật sinh thiết khó, mà là thông điệp phía sau: Không có chẩn đoán mô bệnh học, không có điều trị chuẩn.

Các bác sĩ đã: rà soát hình ảnh, hội chẩn đa chuyên khoa, lựa chọn đường tiếp cận nguy hiểm nhưng cần thiết, ứng dụng CT độ phân giải cao để đảm bảo an toàn

Đó là y học hiện đại: thận trọng, có cơ sở khoa học, có trách nhiệm pháp lý, đặt người bệnh làm trung tâm

So với việc tuyệt thực 3 tuần, cầu cúng hay tin lời mách bảo, sự khác biệt không chỉ nằm ở kỹ thuật – mà nằm ở triết lý cứu người.

6. KHOA HỌC KHÔNG PHẢI LÚC NÀO CŨNG CHỮA KHỎI – NHƯNG LUÔN LÀ CON ĐƯỜNG AN TOÀN NHẤT

Y học hiện đại không hứa hẹn phép màu. Không bác sĩ chân chính nào dám cam kết “chữa khỏi 100%”.

Nhưng khoa học: có bằng chứng, có kiểm chứng, có đánh giá lợi ích – nguy cơ, có đạo đức nghề nghiệp

Ngược lại, các phương pháp phi khoa học: chỉ kể câu chuyện thành công, không nói về thất bại, không chịu trách nhiệm hậu quả, thường rút lui khi người bệnh trở nặng

7. NIỀM TIN KHÔNG CÓ TỘI – NHƯNG NIỀM TIN MÙ QUÁNG THÌ CÓ

Niềm tin giúp con người vượt qua bệnh tật. Nhưng niềm tin không thể thay thế chẩn đoán, sinh thiết, phác đồ điều trị và theo dõi khoa học.

Cầu nguyện, ăn uống lành mạnh, tinh thần lạc quan có thể song hành cùng y học. Nhưng khi niềm tin đi ngược lại khoa học, cái giá phải trả thường là sinh mạng.

8. THÔNG ĐIỆP GỬI TỚI NGƯỜI BỆNH VÀ GIA ĐÌNH

Nếu bạn hoặc người thân đang đối mặt với ung thư, xin hãy nhớ:

Đừng tự ý bỏ điều trị chính thống
Đừng nhịn ăn hay áp dụng chế độ cực đoan
Hãy hỏi bác sĩ trước khi dùng bất kỳ sản phẩm nào
Đừng để “câu chuyện truyền miệng” quyết định số phận
Thời gian là yếu tố sống còn

Ung thư không chờ bạn thử hết các phương pháp không có bằng chứng.

9. LỜI KẾT

Câu chuyện người đàn ông u tụy tuyệt thực 3 tuần không chỉ là một ca bệnh. Đó là tấm gương phản chiếu một vấn đề lớn của xã hội: Sự thiếu hụt thông tin y khoa đúng đắn giữa “biển” giả khoa học.

Việc Thông tin Chính phủ lên tiếng là rất cần thiết. Nhưng để những tiếng nói này không bị trôi đi, cần thêm những người làm chuyên môn, những bác sĩ, những người hiểu khoa học dám nói – nói đúng – nói đủ – và nói vì người bệnh.

Nếu bài viết này giúp một người bệnh dừng lại trước khi tuyệt thực, giúp một gia đình kịp đưa người thân đến bệnh viện, thì nó đã hoàn thành sứ mệnh của mình.

học Y

chuyên mục

2025-12-27